تاریخچه صلح نوبل وبرندگان نوبل ادبیات
جایزه ادبی نوبل، به عنوان معتبرترین جایزه ادبی، فردا برنده خود در سال 2008 را معرفی میكند. جایزه نوبل ادبیات، معتبرترین و ارزشمندترین جایزه ادبی جهان به حساب میآید. این جایزه همه ساله بسیاری از نویسندگان، شاعران، مقالهنویسان، منتقدان و روزنامهنگاران را به هیجان میآورد و گمانهزنیهای بسیاری را موجب میشود.
صرف نظر از جهتگیریهای آكادمی نوبل در رشته ادبیات، به خصوص طی سالهای اخیر، همواره عدهای در طول 108 سال اخیر زبان به تحسین انتخابهای آكادمی گشودهاند و عدهای دیگر نیز به انتقاد از نوبل پرداختهاند.
كسانی كه موافق انتخابهای نوبل هستند، استدلال میكنند كه این انتخاب، براساس نظر بسیاری از ناشران، نویسندگان و منتقدان معرفی میشود. مخالفان هم خرده میگیرند كه چرا اولا نامزدهای دریافت جایزه در هر سال اعلام نمیشود و درثانی بسیاری از بزرگان ادبیات در زمان حیاتشان نوبل نگرفتند كه اعطای جایزه نوبل به آنها میتوانست سطح این جایزه را فراتر از آنچه كه امروز هست، ببرد. ضمن آنكه شائبه سیاسی بودن این جایزه نیز طی سالهای اخیر قوت گرفته است.
این دسته میگویند كه اگر هم نوبل اكنون اعتباری دارد به واسطه اهدای جایزه به بزرگانی چون آلبر كامو، ژان پل سارتر، رومن رولان، ویلیام فاكنر، ارنست همینگوی، جان اشتاینبك، گابریل گارسیا ماركز، توماس مان، هرمان هسه، روژه مارتین دوگار، ویلیام گولدینگ و ساموئل بكت است.
از جمله معروفترین چهرههای ادبی كه موفق به دریافت جایزه ادبی نوبل نشدند، از جیمز جویس، مارسل پروست، نیكوس كازانتزاكیس، آنتوان چخوف، لئو تولستوی، جورج اورول، جی.دی.سلینجر، فرانتس كافكا، ویرجینیا وولف و آلنربگریه میتوان نام برد.
این جایزه یكی از چند جایزهای است كه بنا بر وصیت "آلفرد برنهارد نوبل" (1833-1899) شیمیدان سوئدی، بهوجود آمد. نوبل كه با اختراع دینامیت و باروت بدون دود (نیتروگلیسیرین) ثروت سرشاری عایدش شده بود، وقتی مشاهده كرد كه از اختراع او، برخلاف انتظارش، برای افزایش قدرت سلاحهای جنگی و آدمكشی استفاده میشود، سخت متاثر و نگران شد و تمام سرمایه و دارایی خود را وقف پاداش به برگزیدگان علم و ادب و صلح جهان كرد.
بنابر وصیتنامه نوبل، از درآمد سرمایه نه میلیون دلاری او، پنج جایزه در رشتههای فیزیك، شیمی، پزشكی، ادبیات و صلح بهوجود آمد تا هر سال به مردان و زنانی، صرفنظر از ملیت آنها اعطاء شود كه خدمات ارزندهای به "نفع بشریت" انجام داده باشند. این جوایز نخستین بار در سال 1901 به برگزیدگان اعطاء شد. در 1969 هم جایزهای برای علوم اقتصادی شكل گرفت.
جایزه نوبل ادبیات به شخصی تعلق میگیرد كه در زمینه ادبیات، برجستهترین اثر- با ماهیت معنوی- را آفریده باشد. این جایزه شامل مدال طلا، دیپلم و مبلغی پول است كه مبلغ آن از 42 هزار دلار در 1953 به یك میلیون و 400 هزار دلار در 1993 افزایش یافته است.
جایزه در دسامبر هر سال، همزمان با سالگرد مرگ "نوبل" توسط آكادمی سوئد در استكهلم، با حضور پادشاه سوئد، اعطا میشود. معمولا هم جایزه به مجموع آثار چاپی نویسنده تعلق میگیرد، نه به یك اثر خاص. گاهی هم جایزه به دو یا سه نویسنده بهطور مشترك داده میشود. در بعضی از سالها هم ممكن است جایزه بدون برنده یا معوق بماند. كما اینكه در سالهای جنگ جهانی دوم، در فاصله سالهای 1940 تا 1943، جایزه به كسی داده نشد.
-
نام برندگان جایزه ادبی نوبل
به همراه سال دریافت جایزه ونام کشور برنده ها
۱۹۰۱، سولی پرودوم، فرانسه
۱۹۰۲، تئودور مومزن، آلمان
۱۹۰۳، بیورنسترنه بیورنسن، نروژ
۱۹۰۴، فردریک میسترال، فرانسه
۱۹۰۵، هنریک سینکیهویچ، لهستان
۱۹۰۶، جوسوئه کاردوچی، ایتالیا
۱۹۰۷، رودیارد کیپلینگ، بریتانیا
۱۹۰۸، رودولف کریستف یوکن، آلمان
۱۹۰۹، سلما لاگرلوف، ، سوئد
۱۹۱۰، پال هیزه، آلمان
۱۹۱۱، کنت موریس مترلینک، بلژیک
۱۹۱۲، گرهارد هاپتمان، آلمان
۱۹۱۳، رابیندرانات تاگور، هند
۱۹۱۵، رومن رولان، فرانسه
۱۹۱۶، ورنر فون هایدنشتام، سوئد
۱۹۱۷، کارل آدولف گیلروپ، دانمارک
۱۹۱۸، هنریک پونتوپیدان، دانمارک
۱۹۱۹، کارل اشپیتلر، سوئی
۱۹۲۰، کنوت هامسون، نروژ
۱۹۲۱، آناتول فرانس، فرانسه
۱۹۲۲، خاسینتو بناونته، اسپانیا
۱۹۲۳، ویلیام باتلر ییتس، ایرلند
۱۹۲۴، ولادیسلاو ریمونت، لهستان
۱۹۲۵، جورج برنارد شاو، ایرلند
۱۹۲۶، گراتزیا دلدا، ایتالیا
۱۹۲۷، هانری برگسون، فرانسه
۱۹۲۸، زیگرید اوندست، نروژ
۱۹۲۹، توماس مان، آلمان
۱۹۳۰، سینکلر لوئیس، آمریکا
۱۹۳۱، اریک آکسل کارلفلدت، آلمان
۱۹۳۲، جان گلسورتی، بریتانیا
۱۹۳۳، ایوان آلکسیویچ بونین، روسیه- در تبعید
۱۹۳۴، لویجی پیراندلو، ایتالیا
۱۹۳۶، یوجین اونیل، آمریکا
۱۹۳۷، روژه مارتن دو گار، فرانسه
۱۹۳۸، پرل باک، آمریکا
۱۹۳۹، فرانس امیل سیلانپا، فنلاند
۱۹۴۴، یوهانس ویلهلم ینسن، دانمارک
۱۹۴۵، گابریلا میسترال، شیلی
۱۹۴۶، هرمان هسه، سوئیس
۱۹۴۷، آندره ژید، فرانسه
۱۹۴۸، تی اس الیوت، آمریکا / بریتانیا
۱۹۴۹، ویلیام فاکنر، آمریکا
۱۹۵۰، برتراند راسل، بریتانیا
۱۹۵۱، پار لاگرکویست، سوئد
۱۹۵۲، فرانسوا موریاک، فرانسه
۱۹۵۳، سر وینستون چرچیل، بریتانیا
۱۹۵۴، ارنست همینگوی، آمریکا
۱۹۵۵، هالدور لاکسنس، ایسلند
۱۹۵۶، خوان رامون خیمهنز، اسپانیا
۱۹۵۷، آلبر کامو، فرانسه
۱۹۵۸، بوریس پاسترناک- جایزه را نپذیرفت، روسیه
۱۹۵۹، سالواتوره کازیمودو، ایتالیا
۱۹۶۰، سن ژون پرس، فرانسه
۱۹۶۱، ایو آندریچ، یوگسلاوی
۱۹۶۲، جان اشتاین بک، آمریکا
۱۹۶۳، گیورگوس سفریس، یونان
۱۹۶۴، ژان پل سارتر - جایزه را نپذیرفت، فرانسه
۱۹۶۵، میخائیل شولوخوف، روسیه
۱۹۶۶، شموئل یوسف آینون، اسرائیل
۱۹۶۷، میگل آنخل آستوریاس، گواتمالا
۱۹۶۸، یاسوناری کاواباتا، ژاپن
۱۹۶۹، ساموئل بکت، ایرلند
۱۹۷۰، آلکساندر سولژه نیتسین، روسیه
۱۹۷۱، پابلو نرودا، شیلی
۱۹۷۲، هاینریش بل، آلمان
۱۹۷۳، پاتریک وایت، استرالیا
۱۹۷۴، ایویند جانسون، سوئد
1975، یوجنیو مونتاله، ایتالیا
۱۹۷۶، سال بلو ، کانادا / آمریکا
۱۹۷۷، ویسنته آلهایخاندره، اسپانیا
۱۹۷۸، ایساک باشویس زینگر، آمریکا / لهستان
۱۹۷۹، اودیسآس الیتیس، یونان
۱۹۸۰، چسلاو میلوش، لهستان / آمریکا
۱۹۸۱، الیاس کانتی، بریتانیا
۱۹۸۲، گابریل گارسیا مارکز، کلمبیا
۱۹۸۳، ویلیام گلدینگ، بریتانیا
۱۹۸۴، یاروسلاو زایفرت، چکسلواکی
۱۹۸۵، کلود سیمون، فرانسه
۱۹۸۶، آکینوانده اولووله سوینکا، نیجریه
۱۹۸۷، جوزف برودسکی، روسیه / آمریکا
۱۹۸۸، نجیب محفوظ، مصر
۱۹۸۹، کامیلو خوزه سلا، اسپانیا
۱۹۹۰، اکتاویو پاز، مکزیک
۱۹۹۱، نادین گوردیمر، آفریقای جنوبی
۱۹۹۲، درک والکوت، سنت لوسیا
۱۹۹۳، تونی موریسون، آمریکا
۱۹۹۴، کنزابورو اوئه، ژاپن
۱۹۹۵، شیموس هینی، ایرلند
۱۹۹۶، ویسلاوا شیمبورسکا، لهستان
۱۹۹۷، داریو فو، ایتالیا
۱۹۹۸، ژوزه ساراماگو، پرتغال
۱۹۹۹، گونتر گراس، آلمان
۲۰۰۰، گائو تسینگجیان، چین / فرانسه
۲۰۰۱، ویدیادار سوراجپراساد نایپال، ترینیداد و توباگو / بریتانیا
۲۰۰۲، ایمره کرتش، مجارستان
۲۰۰۳، جان مکسول کوئتزه، آفریقای جنوبی
۲۰۰۴، الفریده یلینک، اتریش
۲۰۰۵، هارولد پینتر، بریتانیا
۲۰۰۶، اورهان پاموک، ترکیه
۲۰۰۷، دوریس لسینگ، بریتانیامنبع:سایت سارا شعر
